Filtre Faktörü

Bir filtre, film duyarkatının pozlandırılması için gelen ışığın bir kısmını emer. Bu nedenle filtrenin kullanılışında, emilmiş olan etkin ışık oranında bir pozlandırma artışını da hesap etmek gerekir. Filtresiz pozlandırma ölçüsü üzerine eklenmesi gereken bu pozlandırma artış oranına Filtre Faktörü denir.
Filtreleri  tanımlarken, filtrelerin ışığın bir kısmını emip bir kısmını geçirdiğini söylemiştik. Filtrelerin ışığı hangi miktarda emdiğini veya hangi miktarda süzdüğünü gösteren matematiksel değere filtre faktörü denir. Filtre tarafından emilen ışığın diyaframa etkisi poz süresinin arttırılması ile dengelenir.

Filtre faktörü film çalışmalarında ; Film emisyonunun ışık duyarlığına, çekimi yapılan obje üzerine düşen ışık miktarına ve filtrenin ışığı geçirme - tutma özelliğine bağlıdır. Video kameralarda ise filtre faktörü kamera pozometresi tarafından hesaplanabilir. Önce otomatik diyaframda diyafram hesabı kameraya yaptırılıp, manuel diyaframa alınır. Filtre takıldıktan sonra tekrar otomatik diyaframa alınarak aradaki fark kontrol edilir. Bu fark filtre faktörüdür.

Filtrelerin üzerinde bu değer 2x - 4x - 8x gibi değerler ile üretici tarafından belirtilmiştir. Ancak filtre faktörünün silindiği veya okunamadığı durumlarda, filtre üretici firmanın kataloglarından da bunu öğrenebiliriz.

Filtre Faktörünün Diyafram Olarak Eşdeğeri Filtre Faktörü 1.5 2 2.5 3 3.5 4 4.5 5 6 7 8 10 12 14 16 20 24 28 32 40 Artırılan Diyafram 1/2 1 1 1/4 1 1/2 1 3/4 2 2 1/8 2 1/4 2 1/2 2 3/4 3 3 1/4 3 1/2 3 3/4 4 4 1/4 4 1/2 4 3/4 5 5 1/4

Filtre faktörü 2 olan bir filtre ile çekim yapacaksak, 1 f/stop oranında daha fazla bir pozlandırma yapmak zorundayız. Bu işlem filtre faktörü 4 olan bir filtre ile çalışırken 2 f/stop, filtre faktörü 8 ise 3 f/stop, filtre faktörü 16 ise 4 f/stop değerinde pozlandırma süresinin artışı demektir. Görüldüğü gibi filtre faktörünün iki kat artması 1 f/stop fazladan pozlandırmaya neden oluyor.
Fakat iki filtre birlikte kullanıldığında, geçerli filtre faktörü bunların toplamına değil çarpımına eşit pozlama süresinin uzamasına neden olacaktır.

Örnek
100 Asa değerindeki bir filmin gün ışığında 50 enstantane pozlama zamanında ışık şiddetini ölçtüğümüzde, 16 diyafram değerini bulduğumuzu varsayalım. Objektif üzerine 4x faktöründe bir filtre kullanacağız. Filtre faktörü 4x olduğunda 2 f/stop pozlama süresi uzatılması gerektiğinden, diyafram 2 stop daha açılarak çekim yapılmalıdır. Yani 16 diyafram yerine 8 diyaframla çekimi yapmalıyız.