Diyafram

Fotoğraf çekerken kullandığımız film üretici tarafından katalog değerinde belirtilen ışık şiddetine duyarlıdır. Bu belirli miktardan fazla ışık aldığında film yanar. Az ışıkta ise film ışığa doymaz ve karanlık bir görüntü oluşur. Objektiften geçen ışığı kontrol etmek için, yani fazla ışık şiddetinin etkisi altındaki bir cismi görüntülerken objektiften geçen ışığı azaltmak veya az ışık altındaki bir objeyi görüntülerken objektiften geçen ışığı artırmak amacıyla objektif üzerine açılıp kapanan mekanik bir parça konulmuştur. Fotoğrafçı tarafından el ile veya makine tarafından otomatik olarak ayarlanan bu hareketli parçaya diyafram denir.

İnsan gözünün mükemmel bir diyafram özelliği vardır. Az ışıkta açılarak, fazla ışıkta kapanarak otomatik olarak diyafram özelliği gösterir. Fazla ışıkta göz bebekleri küçülür, az ışıkta açılır. Fotoğraf makinelerinde bu işlem otomatik olarak makine üzerinde bulunan pozometre veya objektif üzerinde bulunan diyafram halkası yardımıyla yapılarak objektiften giren ışık ayarlanır.



Basit Diyafram
Objektiften veya lensten geçen ışığın önüne gelen küçüklü büyüklü deliklerden oluşan plakalar basit diyaframlardır. Genelde fotograf makinelerinde iki veya üç plaka bulunur. Işığın en fazla olduğu zamanlarda en küçük delik, az olduğu zamanlarda ise hiç plaka kullanılmadan ışık filme ulaştırılır. Ucuzluğu nedeniyle halen üretilen birçok makinede kullanılmaktadır.

İris Diyaframlar
Diyafram tipinin en modern halidir. Çok ince metal veya plastik levhacıklar halindedir ve objektif etrafındaki halkaya yerleştirilmiştir. Objektif dışındaki diyafram halkasının çevrilerek hareket ettirilmesi ile ince plakalar açılıp kapanarak ışık miktarını ayarlar ve diyafram açıklığını sağlarlar.

Otomatik Kontrollü Diyaframlar
Özellikle amatör amaçlarla fotograf çeken kullanıcılar tarafından kullanılan makineler için tasarlanmıştır. Objektiften geçen ışığın şiddetini hesaplayan elektronik devreye bağlı fotoelektrik ünitenin diyaframı kontrol etmesinden oluşan bir sistemdir. Bu tip makineler hem amatör amaçlara hizmet eder hem de pahalıdır.



Fotograf makinesi üreticileri artık ürettikleri makinelere ışık değer sistemini eklemektedir. Bu sistem gerekli ışık değerine makine ayarlandıktan sonra enstantaneyi ne değerde ayarlarsak ayarlayalım diyaframın kendiliğinden buna bağlı olarak otomatik olarak ayarlanmasından oluşmaktadır. Bu sisteme Obtüratör Bağlantı Diyafram Sistemi denir.

Diyaframın çalışılan konuya göre ayarlanması sayı sistemiyle yapılır. Diyaframın en açık değeri, diyafram halkası üzerindeki en küçük değerdir ve en fazla ışık miktarı filme uygulanır. Bundan sonraki değer ise bunun iki katıdır ve bu sayı değeri diyaframın en az ışığı geçirdiği kısık diyaframa ve en büyük sayıya kadar gider. " F " harfi ile belirtilen bu diyafram açıklığı sabit sayılar ile uluslararası standartlarda fotograf makinelerine uygulanmaktadır.

Bir çizelge şekline getirildiğinde diyafram " F " değerleri (1.4 - 1.8 - 2 - 2.8 - 4 - 5.6 - 8 - 11 - 16 - 22) şeklindedir. Burada diyafram halkasının ilk ve en küçük değeri en açık diyaframı veya başka bir deyişle diyaframın devrede olmadığı durumu göstermektedir. Ancak bu değerin belirlenmesi ise lensin ışık geçirgenliği ile belirlenmiştir. 1 değerine en yakın değer ışığın en kaliteli ve en az kayıpla geçiren lens için kullanılır. Bu objektifin lensinin kalitesine bağlıdır ve fiyatını da belirler.

Diyafram mekanizması insan gözünün iris'i gibidir. Diyafram, çoğunlukla mercekler dizgesi içinde (bazı hallerde objektif arkasında da olabilir) film üzerine düşecek ışığın miktarını denetlemeye yarayan bir araçtır. Bir başka deyişle, karanlık kutuda sözünü ettiğimiz deliğin daha gelişmiş ve istenilen çaplara ayarlanabilen biçimidir. Diyafram açıklığının birimi F-stop'tur. Bu değerler standart ve uluslararası birimlerdir. Her objektifin diyafram çemberi üzerindeki sayı bir diğer objektifin üzerindeki aynı sayı ile eşit miktarda ışık geçirimini simgelemektedir.

Diyafram değerleri ve diyafram açıklığı arasında ters bir orantı söz konusudur. Diyafram değerleri küçüldükçe diyafram açıklığı artar bir başka deyişle, daha çok ışık geçirir. Diyafram değerleri büyüdükçe diyafram açıklığı azalır bir başka deyişle, daha az ışık geçirir. Birbirinden sonra gelen her diyafram değeri, bir öncekinin yarısı kadar ışık geçirir. Buna göre de, birbirinden önce gelen her diyafram değeri bir sonrakinden iki kat daha fazla ışık geçirir. Örneğin; f8, f5.6'nın yarısı kadar, f5.6 f8'in iki katı kadar ışık geçirir.