Dijital Fotograflarin Delil Olarak Kullanilabilirligi
Dijital fotografçiligin hukuki olarak kullanilmaya baslanmasi ile birlikte
mahkemelerce kabul edilebilirligi sorusu siklikla gündeme gelmistir. Bazilari,
klasik fotografçiligin aksine, dijital görüntülerin kolayca degistirilip
iyilestirilebileceginden, görüntülerin mahkemelerde kabul edilemeyecegini
savunabilir. Ancak, dijital görüntüler genellikle, mahkemeye sunulmadan önce
klasik fotografçiligin ve fiziki delilin uymasi gereken orijinallik ve delil
koruma zincirine iliskin ayni yasal gereklilik ve teknik prosedürlere tabidir
(Berg, 1996). Dava ile ilgili olma ve orijinallik klasik fotograflarin
mahkemelerde delil niteligi tasimasi için gerekli olan temel sartlardir.
Görüntüleri mahkemeye delil olarak sunan taraf, fotografin her iki tarafça delil
olarak kabul edilmedigi durumlarda, fotograflarin dogrulugu ve ilgisi hakkinda
bilgi sunmaya hazir olmalidir. Ifade genellikle fotograflarin, özellikle gerçek
olay mahallini yansitip yansitmadigi üzerine kapsamli bir açiklama içerebilir.
Bu yüzden, dijital görüntü ve dijital deliller ile alakali kurallar önceden
belirlenmis prosedürle olmali ve bunlar delil niteligi tasiyabilecek hertürlü
fotograf için uygulanmalidir. Delil açisindan dijital fotograflar genel olarak
asagidaki siniflandirmalardan birine girebilecektir.
Yazi ve Kayitlar: "Yazilar" ve "Kayitlar" harf, kelime veya rakam; yada el
yazisi, daktilo yazisi, baski, fotokopi, fotograf, manyetik darbe, mekanik yada
elektronik kayit veya diger veri derleme sekilleri vasitasiyla ortaya konulan
esdegerlerinden olusur.
Fotograflar: "Fotograflar"; fotograf, röntgen filmleri, video kasetler ve
resimleri içerir.
Orijinal: Bir yazinin yada kayitin "orijinal"i, yazi yada kayitin kendisi veya;
bunu yayinlayan yada yasal olarak geçerli kilan kisi tarafindan ayni etkiye
sahip olmasi amaciyla kullanilan herhangi bir karsiligidir. Bir fotografin
"orijinali", negatifi yada bundan alinacak her baskiyi içerir. Eger veri, bir
bilgisayar yada benzer bir cihazda yüklüyse, okunabilen ve veriyi dogru olarak
gösteren her çikti veya baskisi "orijinal"dir.
Çogaltilmis Kopya: "Çogaltilmis Kopya"; orijinalin verdigi ayni etkiyi tasimasi
amaciyla üretilen yada ayni matristen olan, büyültme ve küçültme dahil olmak
üzere fotografçilik yoluyla, mekanik yada elektronik yeniden yapilan kayitlarla,
kimyasal çogaltma yada orijinali dogru bir sekilde yeniden üreten diger esdeger
tekniklerle olusturulan karsiliklaridir.
Dijital fotograflarin ve dijital delillerin bilgisayar baskilari yalnizca gerçek
ve herhangi bir olayla ilgili olduklarinda mahkemelerde delil olarak
kullanilabilecegi mütalaa edilmektedir. Genel itibari ile sunulacak delillerin
olaya bagliligi açik olacagi için dava ile ilgili olma hususu sorun olmamalidir.
Ancak gerçeklik, genellikle dava sirasinda taraflar arasinda tartisilan önemli
bir konudur. Bu nedenle, dijital görüntülerin mahkemelerde kullanilmasi
sirasinda kolluk güçleri belirli standartlari takip etmelidirler.
Mahkemelere sunulacak dijital fotograflarin kabul edilebilirligini saglamak tüm
teskilatin standart uygulama prosedürlerinin (SUP) olmasi gerekir. Kurumlar
personellerini SUP’lar hakkinda egitmeli ve görüntülerin gerçekligini temin
etmek için SUP’lara siki bir sekilde bagli kalinmalidir. Pek çok davada,
görüntülerin gerçekligi üzerine yapilan tartismalarin basarisi, görüntülerin
güvenirligini korumak için uygulanan standart uygulama prosedürlerine baglidir
(Berg, 2000).
Dijital Görüntülerin Gerçekligi ve Kabul Edilebilirligini Saglamaya Yönelik
Kilavuz Ilkeler
Standart Uygulama Prosedürleri
Güvenirligin tesisi amaci ile kurumlarin dijital görüntüler ile alakali islemler
ve bunlarin kullanimi hakkinda standart uygulama prosedürlerinin olmasi
gerekmektedir. SUP’lar, bölüm yada teskilatin kilavuz ilkeleri veya politikasi
olarak yazilmalidir. SUP’lar ayni zamanda, klasik fotograflar ve video
alanlarinda da uygulanmalidir. Bu prosedürler; kullanim, görüntüleri kaydetme,
görüntü güvenligi, erisim konulari, görüntünün iyilestirilmesi ve dijital
görüntülerin yayinlanmasi alanlari dahil olmak üzere, dijital görüntülemenin tüm
asamalarini kapsayacak kadar detayli olmalidir.
Görüntülerin Alinir Alinmaz Degistirilemez Bir Sekilde Arsivlenmesi
Görüntüler alindiktan hemen sonra, orijinal hallerinin korunmasi için, CD-R yada
DVD-R diskleri gibi yazilabilir optik ve üzerinde degistirme yapilamayan
ortamlara orijinal formatlariyla kaydedilmelidir. Optik, silinemeyen ortamlar,
delil niteliginde olan görüntüleri kaydetmeye yarayan diger bilgisayar
belleklerine tercih edilmelidir. Çünkü bunlar silinemezler, manyetik ortamlardan
etkilenmezler ve dogru bir sekilde yüklendikleri taktirde görüntüleri yillarca
saklayabilirler. Görüntüler yazilabilir disklere bir kere kaydedildikten sonra
hiçbir sekilde degistirilemeyecek ve silinemeyeceklerdir. Ancak bunun yaninda
optik diskler güvenli ve kilitli bir ortamda muhafaza edilmelidir. Ayrica
dijital görüntüler, kurumlarin sunucularina sadece okunabilir dosyalar olarak
kopyalanmalidir; böylece, güvenlik güçlerini rutin isleri için erisilebilir ve
kullanilabilir hale gelirler.
Optik Disklerin Saklanmasi
Dijital görüntülerin alinmasindan hemen sonra olusturulan optik diskler, ayri
yerlerde saklanmali ve kilitlenmelidir. Kalici olarak kaydedilmis bu görüntülere
erisim sinirli olmalidir. Optik ortamlar; ilgili olayi, ilgili kimlikleri,
tarihleri, fotografçilari ve fotograf seri numaralarini gösteren isaretli
dijital bir rapor metni içermelidir.
Her Fotografa Ayri Bir Seri Numarasi Verilmesi
Dijital fotograflarin, indeksleme ve arsivleme islemleri için gerçekligi
saglamak adina ayri seri numaralarinin olmasi gerekir. Çogu dijital fotograf
makinesi zaten, çekilen her fotograf için ardisik seri numarasi vermektedir.
Ayrica, hem resimlere kilit sistemi uygulayan hem de her resme bir seri numarasi
veren dijital kilit yazilimlari da vardir. Seri numaralarina ek olarak, dijital
fotograf kayitlarinda; fotografin çekildigi tarih ve saat, fotografçi, makinenin
markasi, modeli, seri numarasi ve makine ayarlarini içeren bilgiler de
bulunmalidir (Kammen & Blitzer, 2002).
Dijital Fotograflara Erisim ve Kullanim
Dijital görüntülere erisim sinirli ve güvenli olmalidir. Yalnizca ilgili
personel kendi sifresini girerek dosyalara erisebilmelidir. Kanun uygulayicilar
tarafindan kullanilan bilgisayar sistemi dijital görüntülere ulasan ve bunlari
kullanan personelin kütük dosyalarini takip etmeli ve saklamalidir. Kütük
dosyalari; personel kimligi, personel tarafindan kullanilan bilgisayar kimligi,
bilgi ve zaman, yapilan islemleri içermelidir. Görüntülerin gerçekligi mahkemede
sorun olabileceginden bu bilgiler hayati önem tasiyacaktir.
Personelin Eğitimi
Dijital görüntüleri çeken ve kullanan personel hem kurumun SUP’lari ve hem de
teknolojisi hakkında eğitilmelidir. Kullanıcılar dijital görüntüleme prosedürünü
bilmelidir. Resmi netleştirmek için geliştirilmiş görüntüler gibi tüm nihai
ürünler, tekrar yenilenebilir olmalıdır. İlgili personel her zaman mahkemelerde
ifade vermeye hazır olmalıdır. Ayrıca, dijital görüntüleri mahkemeye sunarken
dava dosyası içine mutlaka SUP’larin bir kopyasının eklenmesi de güvenirliliği
arttıracaktır.
Kullanım Alanları
Polis birimleri dijital fotografları, olay yeri incelemede, terörle ilişkili
olaylarda, parmak izi fotograflarında, istihbarat operasyonlarında ve kimlik
belirleme işlemleri gibi günlük islerinin çeşitli aşamalarında
kullanılabilmektedir.
Olay Yeri Fotografları
Genel olarak olay yeri fotograflarının su unsurları yerine getirmesi gerekir:
Daha sonra kullanılmak üzere, olay yerinin kalıcı görsel kayıtlarını elde etmek
için orijinal olay yerini ve ilgili alanları kaydetmek,
Olay yerinde bulunan fiziki delilin ilk görüntüsünü kaydetmek.
Olay yeri fotografları aşağıdaki gruplara ayrılabilir:
Cinayet, intihar ve otopsi fotografları,
Kursun yaralanmaları,
Aile içi şiddet, tecavüz ve yaralanmalar,
Mülke yönelik suçlar,
Kundakçilik ve yangin yerleri,
Trafik kazalari ve çarpip kaçma olaylari,
Araçlara verilen zararin teknik fotograflari.
Gösteriler ve Yürüyüsler ile Terör Olaylari
Meslegimiz açisindan gösteri ve yürüyüslerde; özellikle de terörle ilgili olan
gösterilerde; mümkün oldugu kadar çok fotograf çekilebilmesi oldukça önemlidir.
Bazen beklenmedik bir sekilde bu fotograflar sayesinde aranan suçlulari
bulunabilmekte ve suçlularla digerlerinin baglantisini kurabilmektedir.
Istihbarat Operasyonlari
Istihbarat fotografçiliginin amaci olasi süpheliler hakkinda bilgi edinmektir.
Operasyon, uyusturucu kaçakçiligi operasyonlari, potansiyel terör tehditleri
veya suçla ilgili olan her tür faaliyetin ortadan kaldirilmasiyla
iliskilendirilebilir.
Delil Fotoğrafçılığı
Delil fotoğrafçılığı özellikle de delillerin adli makamlara sunulmasında büyük
önem arz etmektedir. Delil fotoğrafçılığı aşağıdaki konuları içerebilir:
Yakın çekim fotograf
Adli Biyolojik Delil
Baskı fotograf
Parmak izleri ve lastik izleri
Parmak izi fotografları
Kan izi fotografları
Alet markaları ve seri numaraları
Kumaş Dokuları
Isırık izleri
Saç ve Fiber Delilleri
Ateşli Silah Delilleri
Silahlar
Kursun Kalıntıları
Kursun izlerini içeren Ateşli Silahlarla İlgili Deliller
Sekme İzleri
Araç Fotografları
Boya
Cam
Teyp
Yangın kalıntıları (Byrd, 2002).
Kimlik Belirleme Fotograflari
Kimlik belirleme fotograflari genellikle kisisel dosyalarda kullanilir. Resmi
çekilen kisiyle fotograf arasinda tam bir benzerlik olmali ve fotograftan,
kisinin iyi bir sekilde taniniyor olmasi gerekir.
Yüzlestirmede ve Teshiste Dijital Fotograf
Iyi tasarlanmis bir yazilim kullanildigi taktirde teshis için fotograf gösterme
yöntemi, söz konusu olan bir süphelinin kimligini belirlemede etkin bir yöntem
olabilir. Polisin fotograf arsivlerinin gösterilmesinde de, polisin elinde
belirli bir süphelinin olmadigi ancak suçlunun kimligini belirlemeye çalistigi
durumlarda, büyük bir ihtimalle taniklara olasi diger süphelilerin de aralarinda
bulundugu resimler gösterileceginden dijital fotograflarin kullanilmasi büyük
bir avantaj saglayacak ve teshis islemini hizlandiracak ve kolaylastiracaktir.
Arsiv: Tutuklama, Olay ve Suçlu Veritabani
Kanun uygulama isi büyük ölçüde kayitlara dayanir. Tutuklular, olaylar ve
süpheliler hakkinda uygun bilgi ve görüntüleri içeren dijital bir veritabani
günümüz polisi için vazgeçilmez bir unsurdur.
Görüntü Arama, Erisim ve Yazilim
Güvenlik güçlerinin arabalarinda kullanabilecegi diz üstü bilgisayarlarinda veya
polis merkezlerinde yada karakollarindaki bilgisayar ortamlarinda bilgi ve
görüntülere kolaylikla erisebilmelerini saglayan etkin bir network agi günümüz
sartlarinda vazgeçilmez bir konuma gelmistir. Böyle bir sistem ayni zamanda Cep
PC’lerinde ve WAP’larda kablosuz iletimle de çalismalidir. Bilgi ve fotograflara
mekan ve zaman siniri olmadan ulasilabilmesi polisin etkinlik ve basarisini
maksimuma çikaracaktir.
Bu sistem; kullanici ister merkezde, bürosunda, ister fiziksel sebekenin
disinda, diz üstü bilgisayar ve cep PC araçlari dahil olmak üzere, kablosuz bir
cihaz araciligiyla merkeze bagli olarak gerçek zamanli bilgi ve görüntünün
edinilmesini saglamalidir. Sistem, kullanicilarina hemen hemen her yerden erisim
imkanini sunarken, veritabani güvenligi ve bütünlügünü ihmal etmemelidir.
Sistem; girilen görüntülerin zamanini, otomatik olarak verilen bir seri
numarasiyla birlikte, otomatik olarak kaydetmelidir. Zamani belirtilen ve ayri
bir seri numarasi olan baslangiçtaki görüntü dosyasi, ana görüntü olmali ve
sistemin güvenligi ve kabul edilebilirligini saglamak için, kullanicilarin
görüntüyü hiçbir sekilde degistirme ve iyilestirmesine izin vermemelidir.
Resimlerin detayli bir sekilde incelenmesi için görüntülerin hem küçük boyutu
hem de büyük boyutu olmalidir. Kayitlar, farkli ekranlara basvurmak zorunda
kalmadan, bir olayla ilgili tüm bilgilere hizli erisimi saglamak için diger
görüntülerle birlikte tek bir ekranda görülebiliyor olmalidir.
Sistem, kullanici girislerini otomatik olarak kaydetmelidir. Meslegimizin
geregi, verilerin korunmasini saglamak amaciyla en güvenli ve en gelismis
veritabani güvenlik yönetemleri kullanilmalidir. Sistem ayni zamanda, pek çok
durumda, mevcut donanimi kullanarak ve halihazirda kurulu olan sebekelerle
isbirligi içinde çalisabiliyor olmalidir.
Hem temel arama alanlari hem de kullanici tarafindan tanimlanabilen alanlar
olmalidir. Aramada görüntüler, ilgili verilerle birlikte gelmelidir. Daha
detayli aramalar için hem metin hem de "benzer", "baslangiç noktasi" ve
"içerigi" özellikleri olmalidir. Saldiri ve soygun suçlulari gibi çoklu
veritabanlari ve kayit çesitleri tek bir aramada kolayca erisilebilir olmalidir.
Veritabaninin içerisine yerlestirilmis bir yüz tanima programi olmalidir. Yüz
tanima programlari ayni yüz özelliklerini belirleyerek süphelilerin kimliklerini
belirlemek için yüksek biyometri teknolojisini kullanir. Genellikle gözler
referans noktasi olarak kullanilir. Program, yüzün özelliklerini belirleyen bir
veri kaydi olusturmak için gelismis matematiksel bir formül kullanir. Daha sonra
bu kayit, sisteme girilen diger dijital veritabanlariyla karsilastirilir. Kimlik
resimleri, polis fotograf arsivleri, taranmis fotograflar ve video kayitlarini
içeren diger kaynaklardan edinilen görüntüler bu yazilimla kullanilabilir. Yüz
tanima programi her girilen resimde komut vermeden çalismalidir. Olasi her
resimde tanima ölçümlerini otomatik olarak hesaplamalidir. Yüz tanima programi
ayrica, bilgiyi yüz tanima veri tabanina kaydetmeli ve herhangi bir örtüşmeyi
bulmak için tüm veritabaninda arama yapmalidir. Bu tür gelismis bir yazilim,
kanun uygulayıcıların şüphelileri belirleme yetkinliğini büyük ölçüde
arttıracaktır. Ayrıca bu yazılım, kurumlarda kullanılan mevcut donanımla
birlikte çalışabilmelidir. Değişik işletim sistemleriyle çalışabilme
kapasitesine sahip olmalıdır.
Güvenlik
Sistemin güvenliği en önemli önceliklerden biri olmalıdır. Veritabanı, kurumsal
politika ve prosedürler çerçevesinde oluşturulmalıdır. Bu güvenlik politikası,
kılavuz ilkeleri ve prosedürleri; sisteme girilen bilgilerin tüm aktarım,
oluşturma, değiştirme, erişim ve kullanımı aşamalarına hitap etmelidir (Besser &
Trant 1996). Kılavuz ilkeler, veritabanın bütünlüğünü ve bilgilerin ileride, hem
mahkemelerde delil olarak hem de bu alanda soruşturma araçları olarak,
kullanılabilirliğini sağlamalıdır.
Sistemin teknolojik bütünlüğünü koruyacak bir veritabanı yönetimi olmalıdır. Ana
görüntüleri silme yetkisi sistem yöneticisi için bile sinirli olmalıdır. Yetkili
olmayan kişiler asla sisteme erişememelidir. Sistem, kullanıcı faaliyetleri
dahil olmak üzere, otomatik olarak kütük dosyaları oluşturmalı ve bunları
kaydetmelidir.
Sonuç
Günümüzde, polislik mesleği veritabanı yönetimi, yazılım, görüntü formatları ve
sıkıştırma yöntemleri hakkında uluslararası düzeyde genel olarak kabul edilen
standartlara sahip değildir. Bu gibi standartlar, veritabanı ve dosyaların
gerektiğinde diğer sistem ve kurumlar arasında değiştirilebilirliği ve
kullanılabilirliğini sağlar. Standartlaşmış olmak ayrıca, ayni alanda çalışanlar
ve meslektaşlar arasında şebekeler aracılığıyla uzaktan işbirliği yapma
olanağını sağlar. Standartlar ayni zamanda, kurumların doğru ekipman ve araçları
edinmesine yardımcı olur. Kurumlar başlangıçta doğru cihaz ve sistemleri
edinecekleri için uzun vadede para ve enerji tasarrufu yapmış olacaklardır. Bu
yüzden bilgisayar sistemleri, veritabanı yönetimi, görüntü çeşitleri ve
formatları, kullanılacak cihazlar ve yazılım yönünden en azından ulusal düzeyde
kabul edilmiş standartlara ihtiyaç vardır.
Veritabanın tutarlılığını sağlamak için, sistem ve cihazları kullanan personelin
iyi bir şekilde eğitilmesi gerekir. Eğitim özellikle daha gelişmiş cihazları
kullanan personel için büyük önem taşımaktadır.
Sistem ve veritabanı yönetimini destekleyecek ve sistemi geliştirmek için geri
bildirimler alacak bir destek birimine ihtiyaç vardır. Veritabanı, kurumların
günlük isleri için hayati önem taşıdığından, kurumlar herhangi bir sorunla
karsılaştıklarında çok çabuk bir şekilde teknik destek almalıdırlar. Bütün
bunların yanı sıra teşkilatımızın teknoloji ve dijital teknik terimlerini yasal
sisteme ve kendi birimlerine açık ve net bir şekilde açıklamak için ortak tanım
ve terminolojiye ihtiyaç duyulmaktadır.
Ahmet Sait YAYLA
Komiser, ABD Kuzey Teksas Üniversitesi Doktora Öğrencisi
KAYNAKLAR
Aaland, M. & Burger, R. (1992). Digital Photography. Random House, New York.
Atkielski, A. G. (2002). Digital Photography. [online]. Available: http://www.atkielski.com/inlink.html?/main/DigitalPhotosFAQ.html.
(June 2, 2002)
Berg, E. C. (1996). Digital Enhancement and Transmission of Latent Prints Who
Will Set The Standards? The Print. Volume 12(4), July/August 1996, pp 6-9.
Berg, E. C. (2000). Legal Ramifications of Digital Imaging in Law Enforcement.
Forensic Science Communications October 2000 Volume 2 Number 4
Besser, H & Trant, J. (1996). Introduction to Imaging Issues in Constructing an
Image Database. Getty Research Institute. Los Angeles, CA
Byrd, M. (2002). Crime Scene Photography. [online]. Available: http://www.geocities.com/
cfpdlab/ photos.htm. (June 17, 2002)
Davies, A. & Fennessy, P. (2001). Digital Imaging for Photographers. Focal Press.
Burlington MA.
Digital Cameras Review. (2002). [online]. Available: http://www. digital-cameras-review.com.
(June 4, 2002)
IBM Microdrive. (2002). [online]. Available: http://www.storage. ibm.com/hdd/micro/.(June
14, 2002)
Fried R. B. (2000). An In Depth Analysis of an Emerging Trend within the
Computer Age. [online]. Available: http://www.crime-scene-investigator.net/digitalphotography-fried.html.
(June 14, 2002)
Galbraith, R. (2002). Comparing Digital Photography with Film. [online].Available:
http:// www .microsoft.com/windowsxp/digitalphotography/ getstarted/ bigpicture/digitalvfilm.asp.
(May 3, 2002)
Gler, M. & Horvat, L. (2001). Digital Imaging. Focal Press. Oxford. UK.
Kammen, R. & Blitzer, H. (2002). Ensure Admissibility of Digital Images [online].
Available: http://www.iowaiai.org/. (June 12, 2002)
Kodak, Inc. (2002). Kodak Digital Learning Center. [online]. Available:
http://www.kodak. com/ US/en/digital/dlc/index.jhtml. (May 13, 2002)
Miller, L. S. (1998). Police Photography. Anderson Publishing Co. 4th edition.
OH.
Texas Rules of Civil Evidence. [online]. Available: http://www. law. utexas.edu/texas/rcve_toc.
htm. (June 12, 2002)
Raimondi, G. (2002). Technical Files. [online]. Available: http: //digilander.
libero.it/ fotoreportage/tecnica/index_e.htm. (June 14, 2002)
Rhyne, C. S. (1995). Computer Images for Research, Teaching, and Publication in
Art History and Related Disciplines. Visual Resources, an International Journal
of Documentation, Vol. XIL (1995), pp. 19-51
Staggs, S. B. (1997). Crime Scene and Evidence Photographer's Guide. Staggs Pub.
Temecula, CA
Wells, G.L. (1988) Eyewitness Identification. The Carswell Co. Ltd. Ontario,
Canada.
