Temel Bilgiler

Kütüphanelerde, müzelerde veya koleksiyoncularda bulunan tarihi eserlerin çekimi sırasında eserin zarar görmesi mümkündür ve hem sergileyen hem de çeken ekip için ciddi bir risk vardır.

Eserler özel olarak koruma altında iken yangına karşı korunaklı özel dolaplarda veya koleksiyoncuların kasalarında saklanmaktadır. Bu saklama sırasında eserin bulunduğu yerdeki nem, radyasyon ve ışık miktarı eseri etkisi altına almaktadır. Uzun süre hareket ettirilmeyen ve ışık görmeyen eser ortamın nemine de uyum sağlamaktadır.

Eser ister istemez zaman içerisinde içinde bulunan radyoaktif maddelerin yarılanma sürecine göre yıpranmakta ve çürümektedir. Bu sırada saklama ortamı içerisine eserden çürüme gazı yayılmakta bu gaz da eseri etki altına almaktadır.

Çekim amacı ile eser hareket ettirildiğinde eser üzerinde gevşeyen atomlar parçalar halinde dökülmekte ve nefes yoluyla ciğere alınmaması gereken bir toz ortama yayılmaktadır.

Çekim için eseri yerinden çıkarmak, bulunduğu ortamdan farklı bir ortama getirmek eserin daha çok yıpranmasına neden olmaktadır.

Çekimler sırasında eserin içi açılmakta, sayfaları çevrilmekte veya kıvırarak konumu değiştirilmektedir. Bu nedenle eserde parçalanma meydana gelmektedir.

Esere çekim için uygulanan ışık, yıllardır ışık görmeyen eseri birdenbire güneş altında yakmakla eşdeğerdir. Eser üzerinde güneş ışığının uzun süreli etkisi uygulanan ışık kaynağı ile birden bire gözlenebilir. Eser üzerindeki renkler olduğundan daha çabuk solar. Uygulanan ışık radyasyonu eserde çürümelere neden olur. Üstelik bu eser yerine kaldırıldıktan sonra da bir süre devam eder.

Işık ve çekim yapılan ortamın ısısı ile değişen eser yüzey ve iç ısısı da çürümeye neden olur.

Eserin bulunduğu yerdeki nem oranı ile çekim yapılan ortamdaki nem oranı da önemlidir. Nem farklılığı eser üzerinde farklı genleşmelere ve kurumalara neden olacağından, eser sanki bir ağacın nemden eğilmesi gibi kasılabilir ve fiziksel deformasyonlara neden olabilir.

Çekimler sırasında büyük yüzeyli eserlerin dik konuma getirilerek kameranın dikey durumuna göre ayarlanması veya caption tahtalarında çekilmesi de büyük bir hatadır.

Eserin sayfalarının çevrilmesi de ancak uzmanlar tarafından yapılmalı ise de eserin sağlığı açısından bir hatadır.





Kaynak
Hayri Çölaşan