Fritz Lang'ın 1927 yılında çektiği bilimkurgu klasiği Metropolis'in orijinal
posteri koleksiyoncuların en çok aradığı posterlerdendir. Uzaylılar, süper
güçlere sahip kahramanlar, dünyayı yok etmeye hazırlanan çılgın bilim adamları,
100 yılı aşkın zamandır bir grup insanın hayal dünyasını meşgul etmeye devam
ediyor. Evet bilimkurgudan bahsediyorum…
Bilimkurgu meraklıları için sonu olmayan bir deniz… 1800’lerin sonunda Jules
Verne ve H.G. Wells’in romanlarıyla edebiyatın içine giren bilimkurgu sinemanın
da ilk günlerinden beri kullandığı bir tema.
İLK FİLM "AYA YOLCULUK"
İlk bilimkurgu filmi olarak 1902 yılında, Fransız George Melies’in yaptığı “Trip
to the Moon - Aya Yolculuk” gösterilir. 21 dakikalık filmde Jules Verne ve H.G.
Wells’in kitaplarından esinlenen Melies, büyük bir savaş topu kullanarak aya
yolculuk yapanların hikayesini anlatıyor.
Sinemanın ilk yıllarındaki bilimkurgu filmleri o dönemde imkansız görünen uzay
yolculuğu konusuna yoğunlaşmıştır. Henüz atom bombası icat edilmediği için,
ellilerde bilimkurgunun temel taşlarından olacak olan “dünyanın nükleer felakete
uğraması” teması henüz gelişmemiştir.
Bilimkurgu filmlerinde ikinci dalga, 1930’larda ekonomik sıkıntılardan bunalan
halk arasında yaygınlaşan çizgi roman kahramanlarının teker teker sinemaya
aktarılmasıyla gelir. Bugün de severek okunan ve yeni kuşakların son yirmi yılda
yapılmış filmlerden tanıdığı “Superman” ve “Batman” gibi süper kahramanların
filmleri ilgiyle izlenir.
1950’LER ALTIN YILLAR
Bilimkurgu teması gerçek anlamda altın çağına 1950’lerde ulaşır. İkinci Dünya
savaşında, Hiroşima ve atom bombasıyla tanışan dünya, bilimkurguda uzaya
yolculuk temasını bir kenara bırakıp dünyanın nükleer felaket ile yok olması
senaryosuna yoğunlaşır.
Nükleer felaketin temelinde iki hikaye vardır; radyasyon sonucu mutasyona
uğramış ve genellikle devleşmiş yaratıkların (karıncalar, çekirgeler…) dünyayı
ele geçirme çabaları ve çılgın bilim adamlarının nükleer silahları kullanarak
dünyayı yok etmeye çalışmaları (bugün bakıldığında naif görünen bu endişeler, o
yıllarda çok sayıda insana son derece gerçek ve olabilir gelmekteydi!)
Hiroşima’nın şokunu üstünden atamamış olan seyirci, nükleer silahların
yaratabileceğini düşündüğü sonuçları ve bu büyük güce kullanan insanların
yapabileceklerini anlatan bilimkurgu filmlerini heyecanla izler.
Bu dönemde, bilimkurgu filmlerinin büyük ilgi görmesi üzerine film çeşitliliğini
artırmak amacıyla, zamanla bilimkurgunun klasik temalarından biri haline gelecek
olan, dünyanın uzaylılar tarafından işgal edilmesiyle ilgili filmler de
yayınlanır. 1953 yapımı “War of the Worlds” dönemin klasik uzaylı işgalciler
filmlerindendir.
1950’ler sona erdiğinde Hiroşima’nın üzerinden 15 yıl geçmiş ve arka arkaya
yayınlanan benzer senaryolu filmler bilimkurgu izleyicisini yormuştur. Ayrıca
yıllardır imkansız gibi görünen uzay yolculuğu gerçekleşmek üzeredir. Sinema
sevenlerin biraz soluklanmaya ihtiyacı vardır, bilimkurgunun altın yılları
geride kalmıştır.
ALTMIŞLARLA BERABER GELEN DEĞİŞİKLİK
1960’lardan sonra da önemli bilimkurgu filmleri yapılır, ancak yapılanlar,
eskiye oranla çok daha az sayıda ve genellikle büyük bütçeli ve özel görsel
efektli filmlerdir. Stanley Kubrick’in 1968 yılında çektiği “2001 A Space
Odyssey” büyük bütçeli bilimkurgunun klasik filmlerindendir. 1950’lerde çekilen
filmlere kıyasla teknik açıdan çok ileride olan film, bilimkurgu sinemasında da
yeni bir dönemi başlatır.
Space Odyssey’den sonra yapılan filmlerin çoğu: Star Wars, Close Encounters of
the Third Kind, Alien, Terminator, E.T., Back to the Future, Jurassic Park, The
Matrix ve benzeri filmler özel efektleri her defasında bir adım daha ileri
götürür.
EN İYİ ON FİLM
Kısa bir bilim kurgu sinema tarihinden sonra gelelim listemize. Her zaman olduğu
gibi listemizin bir kaynağı yok, yani bizim bilgi ve araştırmalarımız sonunda
oluşturduğumuz orijinal bir liste. Yüzüklerin Efendisi benzeri filmler listede
yok, çünkü biz onları bilimkurgudan çok fantezi filmleri olarak
değerlendiriyoruz.
1978 yılında yapılan Star Wars listemizin başında geliyor. Ardında da 1928 yılı
yapımı, sessiz sinema döneminden kalan klasik film Metropolis geliyor. Son
dönemlerin popüler filmlerinin yanı sıra bilimkurgunun altın yılları ellilerden
üç film listenin sonunda yaralıyor. Son olarak, listenin sekizinci sırasındaki
War of the Worlds, tam elli yıl sonra Steven Spielberg tarafından yeniden
çekiliyor ve 2005 yılının önemli filmlerinden birisi olacak gibi görünüyor...
En iyi on bilim kurgu filmi
1 - Star Wars
2 - Metropolis
3 - E.T
4 - Star Wars: Empire Strikes Back
5 - 2001:A Space Odyssey
6 - The Matrix
7 - Alien
8 - War of the Worlds
9 - Invasion of the Body Snatchers
10 - Day the Earth Stood Still
