Yapım Tarihi - 2002
Süre - 00:28:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe, Dijital Betacam
Yayın Tarihi - 20 Aralık 2002
Yayın Kanalı - TRT 2
BSB Arşiv No - 596I
Sefarad, İbrani dilinde “İspanya” demek. Bundan 500 yıl önce, İspanya’dan
Sürülen Sefarad Yahudileri, Osmanlı topraklarına yerleştiler. Bugün Türkiye’deki
26000 Yahudi'nin çoğu Sefarad ve büyük bir çoğunluğu İstanbul’da yaşıyor. Bu
belgesel, İspanyol Yahudilerinin; dilleri kaybolmasın diye söyledikleri Sefarad
Şarkıları eşliğinde, 500 yıllık gurbet ve göç hikayelerine bakıyor.
Sefarad, İbrani dilinde İspanya demek. Bundan 500 yıl önce İspanya'dan sürülen
Sefarad Yahudileri, Osmanlı topraklarına yerleştiler. Gelirken yanlarında kendi
kültürleri, kendi dilleri ( Judeo İspanyol ) ve kendi şarkıları; baladları
romans'ları vardı. Ancak yaşadıkları toprakların kültürlerinden de etkilendiler
zamanla.
Ana dillerinde söyledikleri sefarad şarkıları; biraz Rembetikodan, biraz Balkan
ezgilerinden, biraz Türk Sanat Musikisinden etkilendi. Dillerine; biraz Türkçe,
biraz Bulgarca, biraz Rumca girdi. Ama konuştukları dil ve bu dilde söyledikleri
şarkılar, ortaçağ İspanyolca'sıydı. Yani Cervantes'in Don Kişot'u yazarken
kullandığı dildi. Bugün Türkiye'de 26 bin Yahudi'nin çoğu Sefarad ve büyük kısmı
İstanbul'da yaşıyor.
Bu belgesel, sayıları göçlerle ve ölümlerle giderek azalan; gelenekleri,
dilleri, sesleri ve renkleri giderek solan bu topluluğa, bir pencere açmayı
amaçlıyor. Kaybolan bir dilde söylenen şarkılar eşliğinde, İspanyol
Yahudilerinin 500 yıllık gurbet ve göç hikayelerine bakmayı; bu kültürün farklı
tatlarını, renklerini, nağmelerini ve son seslirini yakalamayı ve belgelemeyi
amaçlıyor.
İlerleyen yaşına rağmen, binlerce Sefarad şarkısını derleyen ve yorumlayan
Bertha AGUADO, şarkılarıyla belgeselde yer alıyor. Jak ve Janet ESİM, Los
Paşaros SEFERADİS, Erensiya SEFERADİ gibi topluluklar ve Bertha AGUADO'nun
öğrencisi Hadas Pal YARDEN, Sefarad şarkılarını ana dillerinde söylüyorlar;
kaybolmasın diye.
Göç - Mülteciler Belgeselleri günlerinde gösterildi. 21-23 Haziran 2004
Kaynak
TRT Radyo Televizyon Dergisi Sayı 163
Belgeselin Afişi
Belgeselin Yayını
Mihriban Sezen Tanık
