Hakkâri'de Bir Mevsim (A Season In Hakkâri) (Eine Saison in
Hakkari) (Une saison à Hakkari)
Yapım Tarihi - 1982
Süre - 01:50:29
Format - Uzun Kurmaca, Renkli, Türkçe
Yönetmen / Director - Erden Kıral
Senaryo / Screenplay - Ferit Edgü, Onat Kutlar
Müzik / Music - Timur Selçuk
Görüntü Yönetmeni / Cinematographer - Kenan Ormanlar
Kurgu / Editing - Yılmaz Atadeniz
Kendine ve çevresine yabancılaşmış kentli bir aydının hem mecburen hem isteyerek
sürgün geldiği; yolu, elektriği olmayan köyde kendi dünyasına tamamen yabancı
bir toplum ve kültürle, yokluk ve yoksullukla karşılaşmasını, bu sarsıcı
karşılaşmanın kendi kimlik arayışına, varoluş meselesine yansımasını anlatır.
“Kendini ararken başkalarını bulur”.
“O”, isimsiz öğretmen, bu ücra Kürt köyündeki yaşantının tanığı olur - çetin
doğa şartları, önlenebilecek hastalıklardan kaynaklı ölümler, kumalık,
kaçakçılık, devletin kendi kaderine terk ettiği insanların kaderciliği… Köyün
muktediri muhtar, güzel eşi Zazi, Zazi’nin yersiz yurtsuz kardeşi Halit, Ramazan
ve diğerleri üzerinden, aynı ülke içinde başka bir ülke coğrafyası kadar uzak
yerlerin geri bırakılmışlık sorunuyla yüzleşir seyirci. O, taşrayı merkezin
bakış açısıyla görür fakat devletin ona biçtiği temsil rolü ile sınırlı kalmaz,
içinde hâlâ umut taşıdığından olanakları zorlar.The story depicts the
experiences of an urban intellectual who is exiled, both reluctantly and
willingly, to a remote village with no roads or electricity. Confronted with a
society and culture completely foreign to his own, as well as poverty and
deprivation, he reflects on his own identity and existential issues through this
jarring encounter. As he searches for himself, he finds others.
The story depicts the experiences of an urban intellectual who is exiled, both
reluctantly and willingly, to a remote village with no roads or electricity.
Confronted with a society and culture completely foreign to his own, as well as
poverty and deprivation, he reflects on his own identity and existential issues
through this jarring encounter. As he searches for himself, he finds others.
The unnamed teacher becomes a witness to life in this isolated Kurdish village -
harsh natural conditions, deaths from preventable diseases, sand-digging,
smuggling, and the fatalism of people abandoned by the state. Through characters
such as the village’s authoritative muhtar, his beautiful wife Zazi, Zazi’s
rootless brother Halit, Ramazan, and others, the audience confronts the issues
of neglect in regions as distant within the same country as a different
country’s geography. He views the periphery through the center’s perspective but
does not remain confined to the role imposed by the state. Driven by his
remaining hope, he pushes the boundaries of what is possible.
Ferit Edgü'nün romanından beyaz perdeye uyarlanan film 1983 yılında Berlin Film
Festivali'nde Gümüş Ayı ödülüne layık görülmüştür.
Film Türkiye'de uzunca bir dönem yasaklı kaldı.
Ödüller / Awards
Berlin Film Festivali, FIPRESCI Ödülü. 1983
Berlin Film Festivali, C.I.C.A.E. Mansiyon Ödülü. 1983
Bir Hakkâri filmi
Bu hafta, kültür çatışmasını ele alan iki filmden söz edeceğiz. Biri Türkiye,
öteki ABD yapımı olan bu yapıtlar, çeşitli nedenlerle çağdaş uygarlığın dışında
kalmış toplumlarla, büyük kent insanlarının karşılaşmasını ve bunun sonuçlarını
irdeliyor. İlk filmimiz "Hakkari'de Bir Mevsim". Ferit Edgü'nün bir romanından
uyarlanan film, Türkiye'nin bir büyük kentinden (İstanbul'dan), Hakkari'nin,
tanrının unuttuğu bir köyüne öğretmenlik yapmaya gelen bir aydının öyküsünü
anlatıyor. Filmde adı sadece 'öğretmen' olarak geçen aydın, bu köye sürgün
gelmiştir. öğretmen (Genco Erkal), yılın büyük bölümünde karla kaplı köyde
gördükleri karşısında şaşkınlığa uğrar. Yüzyıllardan beri dünyanın kaydettiği
ilerlemeler buraya hiç yansımamıştır. Çocuklar karda yalınayak gezmekte, salgın
hastalıktan ölmektedir. Köyün ağası ve muhtarı (Rana Cabbar), öğretmeni
himayesine alır, kalacak yer sağlar. Bir tek sınıftan oluşan okul harap
durumdadır. Sürgün aydın, zahmetli bir yolculuk yaparak, kasabadan kitap,
defter, kalem alır ve çocuklara bir şeyler öğretmeye girişir. Okuma yazmayı
başarabilen çocuklar, bildikleri sözcükleri sıralar: "Güneş, dağ, jandarma,
bebe, köpek, kar...". Bu arada, ağanın güzel karısının erkek kardeşi (Erkan
Yücel), öğretmeni ziyaret etmektedir. Adam, jandarmaların aradığı bir kaçaktır,
birçok yerde evi vardır ve zekidir, görünenin ardındaki gerçeği kendince bulmaya
çalışmaktadır. Kaçak, tıpkı ortaya çıkışı gibi, ansızın kaybolur ve bir daha
görünmez. Çocukların portakalı bilmediği, erkeklerin ev çatılarının üstünde
'dünyayı seyrettiği' köyde, ağa, geleneklere uygun biçimde, evine yeni bir kadın
getirmeye hazırlanmaktadır. Güzel kansı (Şerif Sezer) öğretmenden yardım umar
ama, yapacak bir şey yoktur. Sonunda, yetişkin kızı ve küçük oğluyla birlikte,
köyü terkedecektir. Köydeki kasvetli ve tekdüze havayı, ağanın düğünü ve bahar
şenlikleri bir parça aydınlatır. Karlar erimiş, yollar açılmıştır. Müfettiş
gelir ve öğretmene görevinin bittiğini, evine dönebileceğini söyler. öğretmen,
çocuklarla son bir ders daha yapacaktır. Ama vazgeçer: "Size öğrettiğim her
şeyi, bütün sözcükleri unutun! Onları, zamanı gelince öğrenirsiniz..."
Hakkari'de Bir Mevsim, Türk sinemasının 1980'lerdeki önemli başarılarından
biriydi. Sinema tarihinde pek az film, kültür çatışmasını ve uygarlığın anlamını
bu kadar etkileyici biçimde ele almıştır.
