Doğum Tarihi - 10 Nisan 1942, Gölcük
Ölüm Tarihi - 17 Temmuz 2022, Antalya
1942'de Kocaeli'nin Gölcük İlçesi'nde doğdu. Denizci bir baba ile Gürcü asıllı
bir annenin oğludur. 1968’de yazar Tezer Özlü ile evlenmiştir ve 1973'te bu
evlilikten Deniz adını verdikleri bir kızları olmuştur. 1981 yılında eşinden
ayrılmıştır. İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi
Seramik Bölümü'nde eğitim gördü. Osman Seden, Yılmaz Güney, Bilge Olgaç ve Mehmet
Dinler gibi yönetmenlere asistanlık yaptı. Bir süre reklam filmleri çeken Kıral, "Kumcu Ali Yaşar" ve
"Unutulmuşlar" gibi iki kısa film yönetti. Fransa'ya giderek oradaki Fas'lı işçilerin yaşamlarını
yansıtan bir belgesel film çekti. "Yedinci Sanat" ve "Çağdaş Sinema" dergilerinde yazılar
yazan Kıral,
"Gerçek Sinema" ve "Güney" dergilerinde yöneticilik yaptı. 1978'de Yaşar Kemal'in "Teneke" adlı yapıtından hareket ederek ilk
uzun metrajlı filmi "Kanal"ı
yönetti. 1979'da da Orhan Kemal'in aynı adlı romanından uyarladığı "Bereketli Topraklar Üzerinde"
adlı filmi çeken Kıral bu yapıtla, uluslararası alanda birçok etkinliğe katıldı. "Bereketli Topraklar
Üzerinde", 1981'de Strasbourg Film Şenliği Büyük Ödülü'nü kazanırken, Kıral da aynı yıl Antalya
Film Festivali'nde "En İyi Yönetmen" ödülüne layık görüldü. 1982'de Ferit Edgü'nün "O" adlı romanından esinlenerek "Hakkari'de Bir Mevsim" adlı filmi
beyazperdeye aktardı. Film ayrıca, Berlin Film Şenliği'nde Gümüş Ayı, Uluslararası Sinema
Eleştirmenleri Federasyonu, Uluslararası Sanat ve Deneme Sinemaları Birliği ve Interfilm ödülünü
kazandı. "Hakkari'de Bir Mevsim", Korsika'da yapılan 2. Akdeniz Kültürleri Şenliği'nde "En İyi Film" seçildi.
1983'te Berlin'e yerleşen Kıral, ertesi yıl "Ayna" adlı filmi çekti. Osman Şahin'in "Beyaz Öküz"
adlı öyküsünden esinlenerek beyazperdeye aktarılan "Ayna", Korsika'nın Bastia kentinde
yapılan 3. Akdeniz Kültürleri Film Şenliği'nde Basın Eleştiri Ödülü, Uluslararası Sinema Günleri Altın
Lale Yarışması'nda mansiyon ve Portekiz'de Figueria da Foz Film Şenliği'nde büyük ödülü kazandı.
1984'te Berlin Sanat Akademisi üyeliğine seçilen Kıral, 1987'de Ömer Polat'ın senaryosunu yazdığı
"Dilan" adlı filmi sesli olarak çekti. Sanatçı, Cannes Film Şenliği'ne katılan "Dilan" adlı filmden sonra
1988'de "Av Zamanı"nı yönetti. Film, Berlin Sinema Şenliği'nde Türkiye'yi temsil etti. Kıral, 1992'de
TRT yapımı "Mavi Sürgün" adlı filmi yönetti. Sanatçının bu çalışması Antalya Film Festivali'nde "En İyi Film" seçildi.
Deniz Film Prodüksiyon yapım şirketini kurarak Kültür Bakanlığına iki kez
başvurdu ancak fon alamadı. Geçirdiği beyin kanaması nedeni ile tedavi gördüğü
hastanede 17 Temmuz 2022'de vefat etti.
Yönetmen Filmografisi
Gece - 2014 .... Uzun Kurmaca
Yük - 2012 .... Uzun Kurmaca Haliç: Altınboynuz - 2010 .... Uzun Belgesel
Vicdan - 2008 .... Uzun Kurmaca
Yolda / Rüzgar Geri Getirirse - 2005
Babam ve Biz - 2001 .... Tv Dizisi, TRT
Baba - 2000 .... Uzun Kurmaca Unutulmuşlar - 2000 .... Kısa Kurmaca
Baba Evi - 1999 .... Tv Dizisi, TRT
Avcı - 1998 .... Uzun Kurmaca Aşk Üzerine Söylenmemiş Herşey: Ay Hikayeleri - 1995 ....
Kısa Kurmaca
Mavi Sürgün - 1993 .... Tv Filmi, TRT
Av Zamanı - 1988 .... Uzun Kurmaca
Dilan - 1987 .... Uzun Kurmaca
Ayna - 1984 .... Uzun Kurmaca Hakkari'de Bir Mevsim - 1982 .... Uzun Kurmaca, 01:50:00
Bereketli Topraklar Üzerinde - 1980
Kanal - 1978 .... Uzun Kurmaca Haşhaş - 1974 .... Kısa
Belgesel
Çalışma Kartı - 1974 .... Kısa Kurmaca Kumcu Ali Yaşar - 1968 .... Kısa Kurmaca
Yapımcı Filmografisi
Gece - 2014 .... Yapım Tasarımcısı
Avcı - 1998 .... Yapımcı
Mavi Sürgün - 1993 .... Yapımcı
Bereketli Topraklar Üzerinde - 1979 .... Yapımcı
Kanal - 1978 .... Yapımcı
Senarist Filmografisi
Gece - 2014
Yük - 2012
Yolda / Rüzgar Geri Getirirse - 2005
Baba - 1999 .... Tv Filmi
Aşk Üzerine Söylenmemiş Herşey: Ay Hikayeleri - 1995 .... Kısa Kurmaca
Mavi Sürgün - 1993
Dilan - 1986
Ayna - 1984
Bereketli Topraklar Üzerinde - 1979
Diğer Filmografisi
Hayalet - 1998 .... Oyuncu, Belgesel
Neşemizi Bulalım - 1984 .... Oyuncu
Gül ve Şeker - 1968 .... Yönetmen Yardımcısı
Hindistan Cevizi - 1967 .... Yardımcı Yönetmen
Merhamet - 1967 .... Yönetmen Yardımcısı
Kenarın Dilberi - 1966 .... Yönetmen Yardımcısı
Düğün Gecesi - 1966 .... Yönetmen Yardımcısı
Kaynak
Internet Movie Database
“Her türlü sanat bir karşı çıkma, eleştirme ve başkaldırma sanatı olmuştur.
Koşulların bir fotoğraf gibi, değişebilir değil de, devinimsiz bir biçimde
perdeye yansıtılması bir anlamsızlık duygusu verir, boğucu, umut kırıcı bir
edilgenlik havası yaratır. Bilindiği gibi gerçeklik gerçeği olduğu gibi
yansıtmak değildir. Sadece izlenimleri filme yansıtmak yetse bile, filmlere bir
başkaldırma niteliği kazandıran içtenliktir” (Erden Kıral, 1998)
